Đèn ngủ tự bật khi trời tối (không cần lập trình)

Mạch cảm biến ánh sáng dùng quang trở và 2 transistor: trời tối thì 3 LED trắng tự sáng, trời sáng tự tắt. Không cần vi điều khiển hay nạp code, cấp điện từ cục sạc điện thoại 5V. Có biến trở để chỉnh độ tối bắt đầu bật đèn.

⏱ 45 phút🔧 Mới học💰 Linh kiện ~7.700đ⚡ Nguồn USB 5V

Nguyên lý Sơ đồ Linh kiện Các bước Đo kiểm Sửa lỗi

✅ Đã kiểm thử

Luật điệnKhông lỗiSai chân, chập nguồn, quá áp 5V vào chân 3,3V, thiếu đi-ốt, thiếu trở kéo…

Mô phỏng SPICE4/4 kịch bản · 17 phép đo đạtDòng/áp từng linh kiện ở trường hợp xấu nhất (ngspice)

Biên dịch codeKhông cần codeMạch thuần linh kiện

Xem chi tiết 17 phép đo

Trời tối (quang trở ~200kΩ), biến trở ở giữa

Q2: dẫn 47.0mA, Vce=0.08V (bão hòa tốt).
D1: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
D2: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
D3: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
Dòng mỗi LED trắng khi tối (sáng rõ, bền): 15.7mA ✓
Tổng dòng 3 LED qua transistor Q2: 47.0mA ✓
Q1 tắt khi tối: 0.0mA ✓

Trời sáng (quang trở ~2kΩ), biến trở ở giữa

Q1: dẫn 1.1mA, Vce=0.01V (bão hòa tốt).
LED tắt hẳn khi trời sáng: 0.0mA ✓
Áp chân B của Q2 (dưới 0,5V là tắt chắc): 0.01V ✓

Trời sáng, biến trở vặn tối đa (độ nhạy thấp nhất)

Q1: dẫn 1.1mA, Vce=0.01V (bão hòa tốt).
LED vẫn tắt khi sáng: 0.0mA ✓

Trời tối, biến trở vặn tối đa

Q2: dẫn 47.0mA, Vce=0.08V (bão hòa tốt).
D1: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
D2: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
D3: dòng 15.7mA (cho phép 20.0mA).
LED vẫn bật khi tối: 15.7mA ✓

Kiểm lần cuối: 11:40:06 12/11/2026

Nguyên lý hoạt động

Quang trở LDR1 và biến trở VR1 tạo cầu phân áp tại điểm SENSE. Khi có ánh sáng, LDR chỉ còn ~2kΩ nên SENSE lên khoảng 3,5V, transistor Q1 dẫn và kéo chân B của Q2 xuống gần 0V → Q2 tắt, đèn tắt. Khi tối, LDR tăng lên ~200kΩ, SENSE tụt về ~0,1V, Q1 tắt; trở R2 4,7kΩ cấp ~0,7mA vào chân B của Q2 (qua R3 1kΩ), đủ để Q2 dẫn bão hòa và cho ~15mA chạy qua mỗi LED (hạn dòng bằng trở 120Ω). Dùng 2 transistor để đèn bật/tắt dứt khoát, không sáng lờ mờ lúc chạng vạng.

Sơ đồ đấu dây

Mỗi màu là một dây. Chấm tròn là điểm hàn. Chạm vào tên dây trong bảng để làm nổi bật.

#	Dây	Nối các điểm
1	đỏ 5V	PS1 + ⟷ LDR1 1 ⟷ R2 1 ⟷ R4 1 ⟷ R5 1 ⟷ R6 1
2	đen GND	PS1 - ⟷ VR1 1 ⟷ Q1 E (phát) ⟷ Q2 E (phát)
3	vàng SENSE	LDR1 2 ⟷ VR1 W · chân giữa ⟷ VR1 3 ⟷ R1 1
4	xanh lá Q1_B	R1 2 ⟷ Q1 B (gốc)
5	xanh dương Q1_C	Q1 C (góp) ⟷ R2 2 ⟷ R3 1
6	tím Q2_B	R3 2 ⟷ Q2 B (gốc)
7	xanh ngọc LED1_A	R4 2 ⟷ D1 A · chân dài (+)
8	nâu LED2_A	R5 2 ⟷ D2 A · chân dài (+)
9	hồng LED3_A	R6 2 ⟷ D3 A · chân dài (+)
10	xám LED_K	D1 K · chân ngắn (−) ⟷ D2 K · chân ngắn (−) ⟷ D3 K · chân ngắn (−) ⟷ Q2 C (góp)

Danh sách linh kiện

Ký hiệu	Linh kiện	Giá tham khảo
LDR1	Quang trở LDR 5mm (loại GL5528)	1.000đ	Tìm mua
VR1	Biến trở tinh chỉnh 10kΩ (loại 3 chân, vặn bằng tua vít)	3.000đ	Tìm mua
R1	Điện trở 10kΩ 1/4W (nâu-đen-cam)	200đ	Tìm mua
R2	Điện trở 4,7kΩ 1/4W (vàng-tím-đỏ) (4.7k)	200đ	Tìm mua
R3	Điện trở 1kΩ 1/4W (nâu-đen-đỏ)	200đ	Tìm mua
Q1	Transistor S8050 (TO-92) — thay được bằng 2N2222	500đ	Tìm mua
Q2	Transistor S8050 (TO-92) — thay được bằng 2N2222	500đ	Tìm mua
R4	Điện trở 120Ω 1/4W (nâu-đỏ-nâu)	200đ	Tìm mua
R5	Điện trở 120Ω 1/4W (nâu-đỏ-nâu)	200đ	Tìm mua
R6	Điện trở 120Ω 1/4W (nâu-đỏ-nâu)	200đ	Tìm mua
D1	LED trắng 5mm siêu sáng (white)	500đ	Tìm mua
D2	LED trắng 5mm siêu sáng (white)	500đ	Tìm mua
D3	LED trắng 5mm siêu sáng (white)	500đ	Tìm mua
	Tổng (chưa gồm board hàn, dây, thiếc)	7.700đ

Các bước làm

Chuẩn bị
Mỏ hàn 30–60W, thiếc, board hàn lỗ 5×7cm, kìm cắt, đồng hồ vạn năng. Đọc màu vạch điện trở hoặc đo bằng đồng hồ trước khi hàn để khỏi nhầm.
Làm 2 đường nguồn
Trên board lỗ kéo một đường dây đỏ làm +5V và một đường dây đen làm GND chạy dọc 2 mép board. Nguồn: dây đỏ (+) của cáp USB vào +5V, dây đen (−) vào GND.
Cầu phân áp cảm biến
Một chân quang trở LDR1 nối +5V, chân còn lại là điểm SENSE. Biến trở VR1: chân ngoài cùng số 1 nối GND, chân giữa (W) và chân số 3 hàn chung vào điểm SENSE. Đặt LDR ở mép board, hướng ra nơi có ánh sáng, KHÔNG để ánh sáng của chính 3 LED chiếu vào nó.
Tầng transistor Q1
Cầm S8050 mặt phẳng có chữ hướng về bạn, chân trái→phải là E – B – C. E nối GND. Trở R1 10kΩ (nâu-đen-cam) nối từ SENSE tới chân B. Chân C nối trở R2 4,7kΩ (vàng-tím-đỏ) lên +5V.
Tầng transistor Q2
Q2 cũng là S8050, E nối GND. Trở R3 1kΩ (nâu-đen-đỏ) từ chân C của Q1 sang chân B của Q2.
Hàn 3 LED
Mỗi LED có trở riêng 120Ω (nâu-đỏ-nâu): +5V → trở → chân dài (+) của LED. Ba chân ngắn (−) của 3 LED hàn chung và nối vào chân C của Q2. Không dùng chung một trở cho cả 3 LED (LED sẽ sáng không đều).
Kiểm tra trước khi cắm điện
Đồng hồ vạn năng để thang kêu thông mạch: chạm giữa +5V và GND KHÔNG được kêu. Kiểm lại chiều E-B-C của 2 transistor và chiều LED.
Cắm điện và chỉnh độ nhạy
Cắm cục sạc 5V. Lấy tay che kín LDR: đèn phải sáng; bỏ tay ra (phòng có đèn): đèn tắt. Chỉnh VR1: điện trở VR1 càng nhỏ thì đèn bật càng sớm (lúc trời còn hơi sáng), càng lớn thì chỉ bật khi thật tối. Vặn từng chút, mỗi lần thử che dần LDR để tìm điểm ưng ý.

Đo kiểm bằng đồng hồ vạn năng

Giữa +5V và GND	4,8 – 5,2V
Điểm SENSE với GND, phòng sáng	trên 2V
Điểm SENSE với GND, che kín LDR	dưới 0,4V
Chân B của Q2 với GND khi che LDR (đèn sáng)	khoảng 0,7–0,8V
Hai đầu một trở 120Ω khi đèn sáng	khoảng 1,8V (≈15mA)

Sửa lỗi thường gặp

Đèn sáng hoài, không tắt

Vặn VR1 về phía điện trở lớn hơn; kiểm tra Q1 có bị cắm ngược E-C không; đo SENSE khi sáng phải trên 2V.

Đèn không bao giờ sáng

Kiểm tra chiều LED (chân dài về phía trở), chiều Q2, và trở R2 có nối lên +5V chưa. Che kín LDR rồi đo chân B của Q2 phải khoảng 0,7V.

Đèn nhấp nháy lúc chạng vạng

Ánh sáng của LED đang chiếu ngược vào LDR. Quay LDR ra ngoài hoặc bọc ống nhỏ quanh LDR.

Một LED tối hơn hẳn

LED đó có thể bị hỏng hoặc trở sai giá trị; đo áp hai đầu trở 120Ω của LED đó.

⚠️ An toàn

Chỉ dùng nguồn 5V từ cục sạc điện thoại hoặc cổng USB, an toàn khi chạm tay.
Không thay nguồn bằng điện 220V. Muốn bật đèn 220V theo ánh sáng hãy dùng công tắc cảm biến ánh sáng thành phẩm có chứng nhận, lắp bởi thợ điện.